Een toevluchtsoord voor bestuivers in Brussel
Leefmilieu Brussel vraagt een vergunning aan voor het herstel van de zandgroeve op de Kauwberg
PERSBERICHT, 13 augustus 2026
5 hectare reserveren voor bijen en bestuivers: dat is het ambitieuze project van Leefmilieu Brussel op de Kauwberg. Dit is een seminatuurlijk gebied in Ukkel dat deel uitmaakt van het Natura 2000-netwerk en beschermd is. De Brusselse milieuadministratie heeft onlangs een vergunningsaanvraag ingediend bij urban.brussels om de voormalige zandgroeve en de omgeving ervan, gelegen ten noorden van deze site in Ukkel, te herstellen. Deze werd tot in de jaren 50 door de mens geëxploiteerd, maar is sindsdien sterk achteruitgegaan.
Het doel van dit project van gewestelijk belang is om van deze plek een toevluchtsoord, en zelfs een hotspot voor wilde bijen te maken. De site herbergt immers een diversiteit aan soorten die zelden op één plek in de hoofdstad wordt aangetroffen. Er zijn daar 95 bijensoorten geregistreerd, waarvan een vijftiental op de Belgische rode lijst staat. De zandgroeve zal ook een leefgebied vormen voor andere diersoorten, zoals de levendbarende hagedis, vleermuizen of de wespendief ...
Dit is een grote uitdaging in een tijd waarin de biodiversiteit wereldwijd sterk afneemt, met name door de achteruitgang van bestuivers1, die toch een centrale rol spelen in de natuur en in onze voedselvoorziening.
Livia Spezzani, verantwoordelijke voor de Kauwberg bij Leefmilieu Brussel: “Het zanderige, steile terrein ligt volop in de zon en biedt de bijen onderdak en voedsel, met name dankzij de ontwikkeling van een specifieke flora. Dat maakt het een ideale plek voor de voortplanting.Dankzij het project zal het hele ecosysteem worden versterkt en, als kers op de taart, zullen bezoekers kunnen genieten van een nieuwe, toegankelijke ruimte in een omgeving die uniek is in het Brussels Gewest."
Een site met een nieuwe uitstraling
De werkzaamheden, die mogelijk in augustus 2027 van start gaan, zullen naar verwachting 2 jaar in beslag nemen. De site zal eerst worden vrijgemaakt door 472 bomen te kappen. Het gaat om invasieve uitheemse soorten, zieke exemplaren en bomen die te veel schaduw werpen op het zandgebied van de bijen.
Er zou ook humus worden verwijderd om de zandlaag bloot te leggen die van nature voorkomt in het gebied met het grootste potentieel voor bijen². Dit gedeelte zou worden beschermd tegen vertrapping, terwijl het oostelijke deel beter toegankelijk zou worden gemaakt.
Vervolgens zouden enkele honderden inheemse bomen en struiken opnieuw worden aangeplant, waarna het natuurlijke herstel zijn werk zal doen. De vegetatie zal worden gewijzigd om de biodiversiteit op deze site, die in totaal ongeveer 10.000 bomen telt, verder te vergroten. De bestuivers zullen dus in een deel van de Kauwberg weer de ruimte krijgen die ze verdienen, terwijl de Brusselaars kunnen genieten van een ruimte die voor iedereen toegankelijk is.
Het herstel in 2022 en 2023 van de zandgroeve van Nethen in Grez-Doiceau, in Waals-Brabant, heeft het succes van dit soort projecten aangetoond.
Julien Taymans, territoriaal coördinator voor Waals-Brabant en Henegouwen bij het departement Natuurbehoud van Natagora: "In de zandgroeve van Nethen heeft het herstel, waarmee sinds 2022 in samenwerking met de gemeente Grez-Doiceau is begonnen, ervoor gezorgd dat het gebied weer toegankelijk is geworden en dat het zijn oorspronkelijke karakter heeft teruggekregen, wat essentieel is voor de biodiversiteit van zandgronden. De site herbergt vandaag een van de weinige Waalse groeiplaatsen van zilvergras, evenals de hazelworm, de levendbarende hagedis en talrijke wilde bijensoorten. Er zijn ook een tijdelijke poel en een rotswand aangelegd om de terugkeer van beschermde soorten te bevorderen. Dit is een mooi voorbeeld van wat het herstel van een zandgroeve kan betekenen voor de biodiversiteit."
Een project dat deel uitmaakt van een grootschaliger beheer
Dit project kadert in de uitvoering van het Natura 2000-beheerplan voor de Kauwberg en in de uitvoering van de Europese verordening inzake natuurherstel, die in 2024 is aangenomen. Deze verplicht de lidstaten om de achteruitgang van wilde bestuivers tegen 2030 een halt toe te roepen en om te buigen. De kosten van het project bedragen ongeveer 242.000 euro.
Deze zomer staan er infosessies op het programma en op 9 oktober wordt er in het kader van Renature Time een rondleiding georganiseerd.
________________________
1 In het Brussels Gewest komen meer dan 206 soorten wilde bijen voor, waarvan bijna 39 % in aantal achteruitgaat. Deze situatie wordt voornamelijk veroorzaakt door de versnippering van natuurlijke habitats, het gebrek aan bloeiende planten als voedselbron en het gebruik van bestrijdingsmiddelen.
² Het gebied met het grootste potentieel voor bijen wordt op de kaart aangegeven door de rode stippellijn.
Perscontact:
Lynn Tobback
Marie-Charlotte Debouche