Bijna lente, nu al Aziatische hoornaars
De periode voor het plaatsen van vallen is officieel gestart in Brussel
PERSBERICHT, 16 maart 2025
Mooi weer betekent, terrasjes, maar ook de start van de vangstperiode van Aziatische hoornaars. Dankzij Leefmilieu Brussel kunnen Brusselse gemeenten vallen uitdelen aan iedereen die graag een val wil plaatsen om deze uitheemse soort te bestrijden. Er zijn al meer dan 4000 vallen geleverd aan de gemeenten, die voor de verspreiding ervan zullen zorgen. Als deze soort correct wordt bestreden, heeft dat veel voordelen voor andere bestuivers, maar ook voor op gezondheidsvlak, zeker voor mensen die allergisch zijn voor hun steken.
Mede door de voorbije zonnige dagen en het uitblijven van regen komen deze geelzwarte koninginnen uit hun winterslaap om nesten en kolonies op te richten. Alleen al in het Brussels Gewest zijn er de voorbije jaren honderden nesten gemeld. Dat maakt dat hun impact vooral duidelijk is bij honingbijen, en mogelijk ook gevolgen heeft voor andere soorten en voor de mens. Daarom is het dus belangrijk om de verdere verspreiding van deze insecten te beperken. Eén van de technieken om de populaties in te dijken is in de lente de koninginnen vangen. De efficiëntie ervan is nog niet sluitend wetenschappelijk bewezen, maar het doel is het beperken van nieuw opgerichte nesten. Vallen kunnen vanaf maandag in het Brussels Gewest geplaatst worden. Dat officiële startschot wordt gegeven door Leefmilieu Brussel, in overleg met groupe F en CRA-W, en zal ongeveer tot 1 mei duren. Leefmilieu Brussel dringt aan op het belang van een doordacht gebruik van de vallen. Het is uiterst belangrijk om de officiële periode te respecteren en correct vallen uit te zetten zodat impact op de biodiversiteit niet groter zou zijn dan indien de uitheemse hoornaars hun gang zouden kunnen gaan.
Gids met goede praktijken
- Efficiënt vallen gebruiken hangt in sterke mate af van een correcte identificatie van het insect. De Aziatische hoornaar is twee à drie centimeter lang. Dit type hoornaar is donker (zwart/bruin) van kleur, met een oranje snuit en achterlijfje. De uiteinden van de pootjes zijn felgeel. Dit insect kan verward worden met de soort die inheems is hier in België, de Europese hoornaar. Deze is iets groter en heeft de Belgische driekleur als kleurenpallet (zwart, geel én rood).
- Het precieze start- en eindmoment voor het plaatsen van vallen staat op de website van Leefmilieu Brussel renature.brussels. Het eindmoment kan nog wijzigen in functie van de weersomstandigheden, maar is momenteel 1 mei. Indien de vallen dan nog worden gebruikt, zullen er voornamelijk Europese hoornaars in vast komen te zitten, aangezien deze later in het seizoen tevoorschijn komen. De werksters van de Aziatische hoornaar daarentegen zullen vrijuit de val in en uit kunnen.
- Maak enkel gebruik van voldoende selectieve vallen, zoals die beschikbaar bij de gemeente, zodat andere soorten (vlinders, bijen, hommels, wespen ...) niet worden geschaad. Uit dat type vallen kunnen de kleinere insecten ontsnappen en kunnen de grotere niet in, zoals de Europese hoornaar.
- Ga te rade bij gespecialiseerde organisaties vooraleer je een val plaatst. In het Brussels Gewest is renature.brussels de website waarop je alle informatie kunt vinden en is Groupe F de belangrijkste coördinator van de vrijwilligersinitiatieven. Neem deel aan de infosessies die de groep organiseert voor je aan de slag gaat.
- Plaats de vallen op strategische plaatsen, bijvoorbeeld in de buurt van actieve bijenkorven, in de buurt van nesten van vorig jaar of op locaties waar er vorig jaar erg veel Aziatische hoornaars gespot werden.
- Laat, om de twee dagen, andere insecten dan de Aziatische hoornaar vrij: ook al heb je niet zo'n hoge pet van ze op, wespen en de Europese hoornaar moeten worden vrijgelaten omdat ze een belangrijke ecologische rol spelen en de door de Aziatische hoornaar veroorzaakte verstoring van het evenwicht gedeeltelijk zullen beperken.
- Kies zeker niet voor een val gemaakt van een gewone plastic fles of andere verdrinkingsvallen. Deze hebben desastreuze ecologische gevolgen doordat ze alle insecten vangen.
- Er zijn geen plant- of boomsoorten die een specifiek aantrekkings- of afstotingspotentieel hebben voor deze soort. Laat die klimop en lindeboom bijvoorbeeld maar gewoon verder hun ecologische rol vervullen voor alle andere insecten en dieren.
- De Aziatische hoornaar is niet significant gevaarlijker dan de Europese hoornaar. Hij is niet agressief en veroorzaakt geen overlast als hij alleen is. Het risico is hoger bij de nesten, daarom wordt er aangeraden steeds vijf à tien meter afstand te bewaren van een nest.
- Vallen zetten is ten strengste verboden in openbare ruimtes, indien er geen voorafgaande toestemming is gegeven van de beheerder. Hetzelfde geldt voor natuur- en bosreservaten, tenzij er een officiële afwijking is verleend, zoals in de Natura 2000-habitats en de natuurreservaten van Leefmilieu Brussel.
Vernietiging van nesten
Elke eigenaar staat zelf in voor de neutralisatie van de nesten van de Aziatische hoornaar op zijn terrein. De nesten die ondanks de vangstperiode zullen ontstaan in de openbare ruimte (wegen, parken ...) kunnen vanaf dit jaar via Fix My Street eenvoudig gemeld kunnen worden via een categorie: hoornaar-, wespen- of bijennest. Dankzij die nieuwe functionaliteit zullen meldingen veel sneller door de juiste instantie opgevolgd kunnen worden. Om nesten op privéterrein (bijvoorbeeld bij buren) te melden, kun je het beste de website Vespa-alert.be gebruiken.
In deze periode bouwen de koninginnen primaire nesten op ooghoogte. Deze zul je vooral aantreffen aan schuurtjes en tuinhuisjes, maar ook op tal van andere goed beschutte plekken, zoals elektriciteitskastjes en dichte heggen. Het is aan te raden om alles goed te inspecteren, vooral voordat je in de tuin aan de slag gaat. De zeer kleine nesten kunnen gemakkelijk worden vernietigd. Wanneer ze groter worden dan een pompelmoes, is het raadzaam om professionals in te schakelen. Als dit nest te klein is geworden, bouwt de kolonie in de zomer een secundair nest, vaak in bomen op meer dan 10 meter hoogte.
Hoe zo’n nest wordt verwijderd, is afhankelijk van de situatie, maar in elk geval is het advies om professionals in te schakelen en niet zelf proberen een nest te vernietigen. De brandweer van Brussel komt enkel gratis tussen bij een levensbedreigende noodsituatie of wanneer een woonruimte ontoegankelijk is geworden. In andere gevallen worden Brusselaars en beheerders van openbare plekken uitgenodigd om contact op te nemen met gespecialiseerde privébedrijven die opgeleid zijn om dit soort werkzaamheden uit te voeren. In die gevallen worden er kosten aangerekend. Een lijst van deze bedrijven vind je op de website renature.brussels/nl/verdelgers.
Verwarring voorkomen
Perscontact:
Lynn Tobback